ကၽြန္ေတာ္တို္႔ရဲ႕ ေန႔စဥ္ဘ၀ေတြမွာ အဆင္ေျပတဲ့ကိစၥေတြ.ေကာင္းတာေတြနဲ႔ ႀကံဳရသလို အဆင္မေျပမွဳေတြနဲ႔လည္း ခဏခဏေတြ႔ၿပီး ရင္ဆိုင္ေျဖရွင္းေနၾကရတာဟာ ေန႔စဥ္နဲ႔အမွ်လိုပါဘဲေနာ္. ေကာင္းတဲ့အရာေတြ. အေကာင္းဆံုးေတြျဖစ္ေနတဲ့ အခ်ိန္မွာေတာ့ အားလံုးအဆင္ေျပတယ္. ၾကည္ႏူးႏွစ္သိမ့္ပီတိ ျဖစ္ေနမိေတာ့တာပါပဲေနာ္. လုပ္ငန္းခြင္ထဲမွာ လူေတြနဲ႔ ေပါင္းသင္း ဆက္ဆံရတဲ့အခါမွာ စိတ္သေဘာထား ေကာင္းတဲ့သူ. ဆိုးတဲ့သူအမ်ဳိးမ်ဳိးပါပဲ.

ျပီးခဲ့တဲ့ ရက္ပိုင္းက ျပည္တြင္းက ဂ်ာနယ္စာမ်က္ႏွာေတြ၊ အင္တာနက္ စာမ်က္ႏွာေတြေပၚမွာ ရန္ကုန္ျမိဳ႕ေတာ္ စည္ပင္သာယာေရး ေကာ္မတီနဲ႔ အစား အေသာက္ႏွင့္ ေဆး၀ါး ကြပ္ကဲေရးအဖြဲ႔ (FDA) တို႔ ပူးေပါင္းျပီး အေၾကာ္ လုပ္ငန္းေတြ အေၾကာ္မ်ိဳးစံု ေၾကာ္တဲ့ ေနရာမွာ ေရသန္႔ဘူးေတြ ဆီထဲ ထည့္ေၾကာ္ မေၾကာ္ လိုက္စစ္ျပီး ေၾကာ္တာ စစ္ေဆးေတြ႔ရွိရင္ စည္ပင္သာယာ ဥပေဒနဲ႔ေရာ FDA ဥပေဒနဲ႔ပါ ႏွစ္မ်ိဳး အေရးယူ သြားမယ္ လို႔ ဖတ္လိုက္ရလို႔ ၀မ္းသာမိပါတယ္။ ေရသန္႔ဘူးေတြဟာ ဓာတုနည္းနဲ႔ ျပဳလုပ္ထားတဲ့ ေပၚလီမာ ပလတ္စတစ္ ေတြျဖစ္လို႔ ဒါေတြကို အပူခ်ိန္ျမင့္မားတဲ့ ဆီပူပူထဲမွာ ထည့္ေၾကာ္ မယ္ဆိုရင္ ပလတ္စတစ္ ေတြထဲက Bisphenol-A (BPA) အပါအ၀င္ အဆိပ္ျဒပ္ ေပါင္းမ်ားစြာ ထြက္လာျပီး အေၾကာ္ေတြထဲ စိမ့္၀င္သြားပါတယ္။

• ေရရွည္ မွန္မွန္ စားသြားရင္ ဒီေလာက္ အႏၱရာယ္ မ်ားပါတယ္ ဆိုတဲ့ အခ်ိဳမွဳန္႔ဆိုတာ Mono-Sodium Glutamate (MSG) လို႔ေခၚတဲ့ ျဒပ္ေပါင္းတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ Glutamic Acid လို႔ေခၚတဲ့ Amino Acid တစ္မ်ိဳး ပါ၀င္ျပီး စားစရာထဲ ထည့္လိုက္ရင္ Free Glumate ေတြ အျဖစ္ကို ေျပာင္းလဲသြားကာ အစား အေသာက္ေတြရဲ့ အရသာကို ဓာတုနည္းနဲ႔ လွ်ာေပၚမွာ ဆပြားတိုးေပး လိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

• ပံုမွန္သံုးသင့္တဲ့ ဟင္းခတ္ အေမႊး အၾကိဳင္တစ္ခု လံုး၀မဟုတ္ပါ။ နည္းနည္းစားစား မ်ားမ်ားစားစား ေရရွည္ စားရင္ အႏၱရာယ္ကေတာ့ ရွိတာပါပဲလို႔ ပညာရွင္မ်ားက ေျပာၾကားပါတယ္။ Good Manufacturing Practice (GMP) လို႔ေခၚတဲ့ ကမၻာ့အဆင့္ ထုတ္လုပ္မွဳ စနစ္ေကာင္း (GMP စနစ္) ရဲ့ အစား အေသာက္ေတြ ထုတ္လုပ္တဲ့ ေနရာမွာ အခ်ိဳမွဳန္႔ လံုး၀ မပါပါဘူး။

• (၁)ဆီးခ်ိဳ မျဖစ္ေအာင္ ထိန္းသိမ္းေပးတဲ့ အင္ဆူလင္ေဟာ္မုန္း (Insulin) ရဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာမွာ အေႏွာင့္ အယွက္တစ္ရပ္ ျဖစ္ေစလို႔ ဆီးခ်ိဳျဖစ္ေစဖို႔ ေကာင္းေကာင္း အေထာက္အကူ ျပဳပါတယ္။
• (၂) အစာ အလြန္အကြ်ံ စားခ်င္စိတ္ကို တိုးပြား ျဖစ္ေပၚေစသလို အ၀လြန္ျခင္းကို တားဆီးေပးတဲ့ ေဟာ္မုန္းမ်ားကိုပါ ပိတ္ဆို႔လို႔ အ၀လြန္ျခင္းကို ဖိတ္ေခၚပါတယ္။ အ၀လြန္ျခင္း ေရာက္လာရင္ ေသြးတိုး၊ ဆီးခ်ိဳ၊ ႏွလံုးေသြးေၾကာပိတ္ စတဲ့ အေဖာ္ အေပါင္းေတြပါ ပါလာပါလိမ့္မယ္။
• (၃) ဦးေႏွာက္ဆဲလ္ေတြကို ျမန္ျမန္ ပ်က္စီးယိုယြင္း ေစပါတယ္။ မွတ္ဥာဏ္ကို အရြယ္မတိုင္ခင္ ေပ်ာက္ဆံုးေစျပီး ေမ့တတ္တဲ့ ေရာဂါေတြ ျဖစ္ေစဖို႔ အလားအလာ အရမ္း မ်ားေစပါတယ္။ အခ်ိဳမွဳန္႔ကို ေမြးကင္းစ ကတည္းကေန စျပီး စားတဲ့ ကေလးေတြမွာ ဥာဏ္ရည္ပိုင္း ယုတ္ေလ်ာ့မွဳ ရွိတာကို ေတြ႔ရွိရပါတယ္။
• (၄) ဂ်ာမနီႏိုင္ငံမွာ အခ်ိဳမွဳန္႔ သံုးစြဲမွဳကို လံုး၀ျဖတ္ေတာက္ ေရွာင္ၾကဥ္ဖို႔ အမ်ိဳးသားအဆင့္ ေၾကျငာခ်က္ေတြ ဥပေဒေတြ အလန္႔တၾကား ထုတ္ခဲ့ရဖူးပါတယ္။ ဂ်ာမန္က်န္းမာေရး ပညာရွင္ေတြ ဘာေတြ႔ရလို႔လဲ ဆိုတာ စာဖတ္သူတို႔ သိပါသလား။ အခ်ိဳမွဳန္႔ စားတဲ့ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေတြ ေမြးလာတဲ့ ကေလးေတြဟာ အင္ဆူလင္ေဟာ္မုန္း စြမ္းရည္က်ဆင္း၍ မတိုးေတာ့ျခင္း (Insulin-resistant) ေမြးရာပါ ျဖစ္လာတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ဒါေၾကာင့္ ဒီကေလးေတြဟာ ၾကီးလာရင္ ဆီးခ်ိဳျဖစ္ဖို႔ ေသခ်ာသေလာက္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအခ်က္ဟာ ဖြ႔ံျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြရဲ့ ဆီးခ်ိဳျဖစ္ပြားႏွဳန္း ျမင့္မားေနတဲ့ အခ်က္ေတြထဲက တစ္ခု အပါအ၀င္ ျဖစ္ပါတယ္။
• (၅) ေနာက္တစ္ခ်က္က ကိုယ္၀န္ေဆာင္ မိခင္ေတြ အခ်ိဳမွဳန္႔စားတဲ့ အက်င့္ေၾကာင့္ ေမြးလာတဲ့ ကေလးေတြရဲ့ medulla oblongata, thalamus, or hypothalamus ဆိုတဲ့ ဦးေႏွာက္ အစိတ္အပိုင္းေတြမွာ ရွိတဲ့ အာရံုေၾကာဆဲလ္ေတြကို ပ်က္စီးေစပါတယ္။ ဒီေနရာေတြဟာ အစားအေသာက္ စားခ်င္စိတ္ကို အဓိက ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ ဦးေႏွာက္ဧရိယာေတြ ျဖစ္လို႔ ဒီလို ကေလးေတြဟာ ၾကီးလာရင္ အစားအေသာက္ အလြန္အကြ်ံစားတဲ့ အက်င့္ ရွိကာ အ၀လြန္ျပီး ေရာဂါေတြ ထူေစတတ္တာ ကမၻာ တစ္၀န္း ေလ့လာေတြ႔ရွိ ထားပါတယ္။(ဒါဟာ အခ်ိဳမွဳန္႔ကေပးတဲ့ အမ်ိဳးသား က်န္းမာေရး/လူမွဳေရး ၀န္ထုပ္၀န္ပိုး (National Health/Social Burden) ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အခ်ိဳမွဳန္႔ ၀ယ္ယူတင္သြင္းရတဲ့ အတြက္ ႏိုင္ငံနဲ႔လူမ်ိဳး အက်ိဳးရွိေစမယ့္ တျခားအရာေတြ ၀ယ္ယူဖို႔ ႏိုင္ငံျခားေငြ ေလ်ာ့ေစလို႔ တိုင္းျပည္အတြက္လဲ နစ္နာပါတယ္)
• (၆) မ်ိဳးပြားစြမ္းရည္ က်ဆင္းျခင္း၊ သားသမီးရႏိုင္စြမ္း က်ဆင္းျခင္းေတြ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ Chinese Restaurant Syndrome ေခၚ တရုတ္ စားေတာ္ဆက္ ေရာဂါစု ျဖစ္ေစ ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီေရာဂါစုဟာ အခ်ိဳမွဳန္႔ လြန္ကဲစြာ ပါတဲ့ အစားအေသာက္ စားျပီးျပီးခ်င္းမွာ မ်က္ႏွာ၊ လည္ပင္း နဲ႔ တစ္ကိုယ္လံုးမွာ အနီစက္ေတြ ထြက္လာျခင္း၊ ေခါင္းအရမ္း ထိုးကိုက္ျခင္း၊ ေခါင္းမူးျခင္း၊ မ်က္ႏွာမွာ တင္းၾကပ္ ေနတယ္လို႔ ခံစားရတတ္ျခင္း၊ ေမးလွဳပ္ ပါးစပ္ဖြင့္ရတာ ေလးျခင္း၊ ဗိုက္ေအာင့္ျခင္း၊ ခါးနာျခင္း စတာေတြ ခံစားရတတ္တဲ့ အခ်ိဳမွဳန္႔နဲ႔ ဓာတ္မတည့္တဲ့ ေရာဂါ ျဖစ္ပါတယ္။
• (၇) ပန္ကရိယေခၚ မုန္႔ခ်ိဳအိတ္ေရာင္ ေရာဂါ အပါအ၀င္ ကိုယ္တြင္းကလီစာ တစ္ခုခု ေရာင္ယမ္းတဲ့ ေရာဂါ ရွိေနသူေတြ၊ သက္ၾကီးရြယ္အိုေတြ၊ စာသင္ၾကားေနတဲ့ ေက်ာင္းသား ေက်ာင္းသူေတြ အထူးေရွာင္ၾကဥ္ သင့္ပါတယ္။
• (၈) လူအမ်ားစုက ဆားကအငန္ အခ်ိဳမွဳန္႔က အေပါ့ ဆိုျပီး တလြဲမွတ္ယူ ထားၾကပါတယ္။ ဒီေတာ့ ဆားထည့္လြန္လို႔ ငန္သြားရင္ အခ်ိဳမွဳန္႔မ်ားမ်ား ထပ္ထည့္ ပါတယ္။ အမွန္က ဆားက Sodium chloride၊ အခ်ိဳမွဳန္႔က Mono-Sodium Glutamate ျဖစ္လို႔ ႏွစ္ခုလံုး ဆိုဒီယမ္ (Sodium) ဆားဓာတ္ျဖစ္ကာ ႏွစ္ခု ျပိဳင္စားသံုးရင္ ေသြးတြင္း ဆိုဒီယမ္ ျမင့္တက္မွဳ အရမ္းမ်ား လာေစကာ ေသြးတိုး ေရာဂါကို ျဖစ္ေစပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေသြးတိုးေရာဂါ ကာကြယ္ လိုသူမ်ားနဲ႔ ရွိသူမ်ားဟာ အခ်ိဳမွဳန္႔ကို အထူး ေရွာင္ၾကဥ္ သင့္ပါတယ္။

• (၁) ေလွ်ာ့ခ်သံုးျခင္းျဖင့္ စတင္ပါ။ အခ်ိဳမွဳန္႔ဟာ အသားေတြရဲ့ အရသာကိုသာ ျမွင့္တင္ေပးတာ ျဖစ္လို႔ အသီးအႏွံေတြမွာ လံုး၀မသံုးပါနဲ႔။
• (၂) ေယဘုယ်လမ္းညႊန္ (General Guideline) အရ ေျပာရရင္ အစားအေသာက္ တစ္ကီလို (၂.၂ေပါင္) ကို အခ်ိဳမွဳန္႔ လက္ဖက္ရည္ ဇြန္းနဲ႔ တစ္ဇြန္းထက္ ပိုမသံုးပါနဲ႔။ ဒါဆိုရင္ေတာ့ အႏၱရာယ္ နည္းတယ္လို႔ သိရပါတယ္။
• (၃) ရယ္ဒီမိတ္ အစားအေသာက္ေတြ အားလံုးနီးပါးမွာ အခ်ိဳမွဳန္႔ ပါျပီးသားဆိုတာ သတိထားပါ။ ဘယ္ေတာ့မွ အခ်ိဳမွဳန္႔ ထပ္မထည့္ပါနဲ႔။
• (၄) ရယ္ဒီမိတ္ စားစရာေတြ ၀ယ္ရင္ ေလဘယ္လ္ ေပၚမွာ ပါတဲ့ အခ်ိဳမွဳန္႔ပါ၀င္မွဳ ပမာဏကို ရွာေဖြပါ။ အဆင့္အတန္းရွိတဲ့ အစား အေသာက္ တံဆိပ္ေတြ အားလံုးရဲ့ ပါ၀င္ဖက္ ပစၥည္းစာရင္း (Ingredient List) ရဲ့ ေအာက္ဆံုးမွာ အခ်ိဳမွဳန္႔ တကယ္သံုးထားရင္ သံုးထားေၾကာင္း ပမာဏ အတိအက် ပါပါတယ္။
• (၅) ရိုးရာ ဟင္းခတ္ အေမႊးအၾကိဳင္ေတြ (ဥပမာ ပုစြန္ေျခာက္၊ ငါးပိ စတာေတြ) ကို ျပန္လည္အစားထိုး သံုးသင့္ပါျပီ။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ရဲ့ ေရွးအစဥ္အဆက္ ဘိုးဘြားမ်ားဟာ ထြားက်ိဳင္းသန္မာ ေရာဂါကင္းခဲ့တာ အခ်ိဳမွဳန္႔ မစားခဲ့ၾကတာလည္း ပါပါတယ္။